Theo các kịch bản phát triển của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện của Việt Nam đã tăng gấp 8 lần chỉ trong 2 thập niên và sẽ còn tiếp tục tăng khi nền kinh tế đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao, đồng thời thu hút các ngành sản xuất có giá trị gia tăng lớn.
NCĐT đã có cuộc trao đổi với ông Đặng Nguyễn Ngữ, Tổng Giám đốc Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, về sự thay đổi trong tư duy quản trị năng lượng của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay.
Hóa giải những ngộ nhận
Trong cuộc cách mạng công nghiệp 5.0, vai trò của năng lượng đang thay đổi như thế nào? Những động lực nào đang tái định hình nhu cầu năng lượng tại Việt Nam?
Năng lượng đang là vấn đề nóng. Nhu cầu tiêu thụ năng lượng sẽ tăng trưởng ít nhất gấp đôi để có thể đáp ứng được mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số hằng năm. Đó là thay đổi thứ nhất.
Thay đổi thứ 2 là chất lượng nguồn năng lượng, thể hiện qua 2 yếu tố: sự ổn định và nguồn khởi phát. Một số nhà đầu tư, đối tác yêu cầu nguồn năng lượng sạch từ các nguồn tự nhiên, thân thiện với môi trường.
Nếu như trước đây giới chuyên gia đa phần bàn về vốn khi nói đến phát triển kinh tế thì giờ đây chủ đề đã mở rộng thêm về năng lượng. Nhiều quốc gia trên thế giới cũng đối mặt với sự thay đổi này và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó.
Ông nhận thấy những hiểu lầm phổ biến nhất khi bắt đầu chuyển đổi xanh hoặc tối ưu năng lượng là gì?
Đa phần các doanh nghiệp Việt Nam vẫn ngần ngại chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống năng lượng. Một trong những nguyên nhân có thể đến từ rào cản nguồn vốn đầu tư và thiếu vắng công nghệ ở thời điểm cách đây 10 năm, làm gia tăng quy mô các khoản đầu tư, kéo dài thời gian triển khai.
Giờ đây, 2 rào cản này đã được gỡ bỏ triệt để. Nhiều định chế tài chính đang tìm kiếm các đơn vị đủ điều kiện để hỗ trợ, với lãi suất khá cạnh tranh. Thứ đến, các giải pháp công nghệ hiện đã hoàn thiện, giúp doanh nghiệp có thể đầu tư cuốn chiếu và quan trọng hơn là rút ngắn thời gian triển khai. Trước đây, cần 5-10 năm để triển khai một giải pháp quản lý năng lượng thì nay ít nhất rút ngắn còn một nửa.
Đâu là sự khác biệt giữa tư duy “tiêu thụ năng lượng” và tư duy “quản trị năng lượng”, thưa ông?
Trong phạm vi các khách hàng mà chúng tôi phục vụ, Schneider Electric thấy một sự thay đổi rất lớn về tư duy. Nếu trước đây doanh nghiệp đầu tư giải pháp khai thác và quản lý năng lượng xanh vì yêu cầu đến từ một số thị trường khó tính như châu Âu thì nay họ xem việc triển khai, quản lý năng lượng là năng lực cốt lõi của doanh nghiệp.
Hành động này cho thấy nhiều doanh nghiệp đã thay đổi từ việc chỉ đầu tư để “chiều khách” sang tư duy “năng lượng là điều phải quản trị được”. Đó là tín hiệu tích cực để nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường Việt Nam ngày càng hội nhập.
Dữ liệu là nền tảng của sự minh bạch. Schneider Electric giúp doanh nghiệp tự động hóa việc thu thập, giám sát dữ liệu năng lượng như thế nào, để tối ưu vận hành thực chất và lập báo cáo ESG chính xác, tránh cáo buộc “tẩy xanh”?
Chúng tôi tin rằng không doanh nghiệp nào chủ đích làm sai dữ liệu về cả quá trình họ đầu tư cho tương lai doanh nghiệp và môi trường của quốc gia mà họ đang hoạt động.
Để có một bản báo cáo hoàn chỉnh, doanh nghiệp phải thu thập đầy đủ dữ liệu trong tất cả các bộ phận sản xuất, hay nói cách khác là bộ phận sử dụng năng lượng và phát sinh các vấn đề môi trường từ năng lượng đó. Vấn đề phát sinh khi việc thu thập dữ liệu được thực hiện một cách phân mảnh, thiếu kết nối và sự đồng bộ của dữ liệu.
Là công ty công nghệ năng lượng, Schneider Electric không chỉ có góc nhìn thuần về giải pháp công nghệ, mà còn có nền tảng và sự thấu hiểu từ một công ty sản xuất. Vì thế, chúng tôi hiểu rõ việc thu thập ở đâu, các nguồn nào trong toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp, từ đó có thể tư vấn và đồng hành cùng các doanh nghiệp nhằm xây dựng được một bộ dữ liệu hoàn chỉnh nhất để đánh giá. Khi đó, tính minh bạch sẽ được đảm bảo và xa hơn là giúp doanh nghiệp không bị gán mác “tẩy xanh”.
Tự chủ năng lượng và triết lý của Schneider Electric
Cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn nguồn năng lượng. Theo ông, doanh nghiệp nên cân nhắc những yếu tố nào khi muốn xây dựng chiến lược sử dụng điện tái tạo?
Đầu tháng 6, Samsung Thái Nguyên đã hoàn tất hợp đồng mua bán điện trực tiếp với nhà máy điện mặt trời Đức Huệ 2 của Công ty Cổ phần Điện TTC Đức Huệ – Long An thông qua sự đồng hành tư vấn của Schneider Electric. Tôi đánh giá đây là bước đi chiến lược của Samsung, nhằm tự chủ hơn trong việc quản lý nguồn năng lượng.
Quan điểm của Schneider Electric trong việc doanh nghiệp xây dựng chiến lược sử dụng điện tái tạo rất đơn giản: hiệu quả như thế nào?
Yếu tố đầu tiên và rõ ràng nhất là chi phí. Trong bối cảnh giá điện có thể điều chỉnh theo thời gian và mức độ tiêu thụ, doanh nghiệp cần nhìn nhận tổng chi phí năng lượng trong tương lai thay vì chỉ chi phí hiện tại. Nếu không có chiến lược điện tái tạo, mức chi phí phát sinh hằng tháng sẽ ra sao? Và liệu khoản chi phí đó có còn hấp dẫn hơn so với việc đầu tư sớm thông qua các nguồn tài chính xanh với lãi suất ưu đãi cho chuyển đổi năng lượng hay không?
Ngoài ra, các yếu tố vô hình nhưng không kém phần quan trọng gồm sự chủ động trong quản trị, tính ổn định trong sản xuất hay thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường tuyển dụng. Báo cáo “Gen Z and Millennial Survey” năm 2023 của Deloitte chỉ ra rằng Gen Z thích làm việc với những nhà tuyển dụng có chiến lược phát triển bền vững và cam kết thực hiện chiến lược đó.
Schneider Electric Việt Nam sẽ đóng góp như thế nào cho hành trình quản trị năng lượng của doanh nghiệp Việt Nam cũng như các mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững của quốc gia?
Chúng ta đã nắm rõ về mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Chính phủ Việt Nam, nhu cầu tiêu thụ năng lượng, độ mở của các định chế tài chính trong việc hỗ trợ doanh nghiệp xanh hóa và sự trưởng thành của công nghệ.
Nguồn lực về vốn và công nghệ đã hoàn toàn sẵn sàng, nhưng trước khi đầu tư, Schneider Electric luôn khuyến nghị các doanh nghiệp tối ưu hóa hiệu suất. Vì nếu không phát hiện được lãng phí từ đâu mà đã đầu tư mới, doanh nghiệp sẽ khó đạt được hiệu quả mong muốn. Ví dụ, một khu công nghiệp Việt Nam có hàng trăm nhà máy, chỉ cần mỗi nhà máy tiết kiệm 10% năng lượng tiêu thụ thì tổng lượng điện được giải phóng có thể đủ để đáp ứng nhu cầu của nhiều nhà máy mới mà không cần đầu tư thêm một trạm điện hay mở rộng hạ tầng lưới điện.
Thông điệp chúng tôi rất rõ ràng: với vai trò đối tác công nghệ năng lượng và kinh nghiệm của Schneider Electric, chúng tôi đồng hành cùng doanh nghiệp và Chính phủ xác định những điểm lãng phí, thất thoát năng lượng và tối ưu chúng trước khi đầu tư toàn diện. Với cách tiếp cận này, chúng tôi tin rằng rào cản đối với việc tự chủ năng lượng sẽ giảm đáng kể, giúp nhiều tổ chức và doanh nghiệp tiếp cận chuyển đổi năng lượng một cách dễ dàng hơn.
Link bài viết tại: https://nhipcaudautu.vn/phat-trien-ben-vung/khi-nang-luong-tro-thanh-nang-luc-canh-tranh-3365445/
