Việc Mỹ áp thuế 20% từ 1.8.2025 là cú hích buộc Việt Nam tái định hình mô hình tăng trưởng, cần bước qua vai trò nhà thầu phụ, chuyển từ gia công sang làm chủ chuỗi giá trị, công nghệ và trở thành người thiết kế cuộc chơi.
Không chỉ dệt may, gỗ, thủy sản – những ngành vốn nhạy cảm với giá cả và biên lợi nhuận thấp, mà cả các lĩnh vực có giá trị xuất khẩu lớn như điện tử, thiết bị, nhựa… đều chịu áp lực điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, định vị lại thị trường, và tái cấu trúc chuỗi cung ứng.
Dù vậy, giữa “cơn bão thuế”, vẫn có những dấu hiệu tích cực. Nửa đầu năm 2025, Việt Nam thu hút hơn 21,5 tỷ USD vốn FDI đăng ký mới – mức cao nhất 15 năm qua. Dòng vốn đang dịch chuyển vào các lĩnh vực giá trị cao như điện tử, bán dẫn, xử lý nước, logistics.
Các địa phương như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng ghi nhận lượng FDI tăng mạnh nhờ các dự án R&D, sản xuất xanh, sản phẩm công nghệ cao. Một số tập đoàn lớn của Việt Nam như Vingroup, Viettel, FPT đang có tham vọng bước vào chuỗi giá trị toàn cầu, với sản phẩm “make in Vietnam”.
Những tín hiệu đó cho thấy: Việt Nam hoàn toàn có cơ hội điều chỉnh mô hình phát triển nếu biết tận dụng cú hích từ bên ngoài để thúc đẩy cải cách bên trong.
Việt Nam từng thành công khi đón làn sóng FDI và tận dụng thương chiến Mỹ-Trung. Nhưng thành công hôm qua có thể là rủi ro hôm nay nếu không kịp tái cấu trúc. Trong một thế giới ngày càng bất định, không quốc gia nào có thể phát triển bền vững nếu chỉ làm “thợ” trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chúng ta cần bước qua vai trò nhà thầu phụ để trở thành người thiết kế cuộc chơi, làm chủ công nghệ, thương hiệu và chuỗi giá trị. Cú sốc thuế 20% này, xét cho cùng, có thể là “cú hích” để Việt Nam tái cơ cấu mô hình tăng trưởng theo hướng tự cường hơn.
