Dùng xe điện, năng lượng tái tạo và lò hơi sinh khối, một nhà máy tấm xi măng sợi tại Quảng Trị giảm 2.000 tấn carbon một năm, trở thành đơn vị đầu tiên đạt “Zero Carbon”.
Hai tháng qua, nhà máy tấm xi măng sợi DURAflex của Tập đoàn Saint-Gobain tại xã Vĩnh Định (Quảng Trị) ít chịu ảnh hưởng trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động, nhờ chuyển đổi từ lò hấp hơi chạy bằng dầu diesel sang sinh khối (biomass).
Nhiên liệu sinh khối (biomass) là một trong những giải pháp giúp cơ sở này trở thành nhà máy tấm xi măng sợi đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận “Zero Carbon” (không phát thải trực tiếp và gián tiếp ở Phạm vi 1 và 2), do Deloitte xác nhận.
“Dùng lò hơi sinh khối trong một khâu sản xuất phần nào giúp nhà máy giảm áp lực, đảm bảo sản xuất liên tục”, ông Nguyễn Trường Hải, Tổng giám đốc Saint-Gobain Việt Nam cho biết.
Theo ông Hải, lợi ích không chỉ ở chi phí năng lượng, còn nhiều mặt như cung cấp sản phẩm carbon thấp đáp ứng các quy định chặt chẽ và lộ trình NetZero của Saint-Gobain toàn cầu, Việt Nam vào 2050.
Để tạo ra một tấm xi măng sợi, quá trình sản xuất bắt đầu từ khâu nghiền mịn cát, giấy với nước thành bột sợi, sau đó trộn đều cùng xi măng và phụ gia.
Hỗn hợp này được tạo tấm, cán mỏng và chuyển vào hệ thống hấp áp suất cao nhằm tạo phản ứng vật liệu, giúp tăng độ bền, dẻo của thành phẩm. Suốt quá trình này, nhà máy dùng điện và lò hấp hơi (steam) chạy diesel.
Vận hành từ 2021 với sản lượng khoảng 5-6,5 triệu m2 mỗi năm, quá trình xanh hóa nhà máy khởi động vào 2023, từ việc áp dụng tiêu chuẩn Sản xuất đẳng cấp thế giới (World Class Manufacturing, WCM). Giám đốc nhà máy Phạm Văn Hùng cho biết việc tuân thủ WCM giúp giảm hơn 30% năng lượng tiêu thụ sau hai năm.
Tiếp đến, để xanh hóa năng lượng sử dụng, công ty quyết định chuyển sang dùng lò hấp sinh khối. Họ hợp tác với Vietnam Zerowaste – doanh nghiệp chuyên chuyển đổi phế liệu, chất thải thành năng lượng – để xây lò hơi đốt bằng sinh khối ngay cạnh nhà máy, dẫn nhiệt năng qua đường ống dài 350 m đến khu vực sản xuất.
Hệ thống lò hơi sinh khối đi vào vận hành từ tháng 9 năm ngoái giúp giảm khoảng 2.000 tấn carbon mỗi năm. Với nguồn điện còn lại, nhà máy đã đạt chứng chỉ I-REC cho cả năm 2026. Từ giữa năm ngoái, nhà máy thay toàn bộ xe nâng diesel bằng xe điện.
Cùng với giảm khí CO2, nhà máy đầu tư hệ thống xử lý và tái sử dụng nước, nâng tỷ lệ tái sử dụng lên hơn 60%. Lượng nước tiêu thụ trên mỗi đơn vị sản phẩm giảm gần một nửa so với 2023.
“Kết hợp chuyển đổi xanh với tối ưu quy trình quản lý sản xuất giúp nhà máy tiết kiệm năng lượng, kiểm soát chi phí hiệu quả hơn. Đó là điều khác biệt so với nhà máy thông thường”, Tổng giám đốc Nguyễn Trường Hải, nhận định.
Ông Hải không tiết lộ chi phí đầu tư cụ thể cho dự án xanh hóa nhà máy tại Quảng Trị, nhưng cho rằng đây là mức hợp lý, được doanh nghiệp hoạch định sẵn.
Theo ông, thách thức chính không ở vốn, mà là góc nhìn và cách tiếp cận vấn đề. Để nhà máy không còn sử dụng nhiên liệu hóa thạch trực tiếp, toàn bộ điện tiêu thụ đều phải đến từ nguồn tái tạo (loại bỏ được Phạm vi 1 & 2, theo Nghị định thư Khí nhà kính – GHG Protocol). Tại Quảng Trị, nguồn sinh khối rất sẵn sàng.
Theo ông, tùy mỗi nhà máy, doanh nghiệp cần đánh giá chính xác đâu là khu vực tiêu thụ nhiều năng lượng hóa thạch. Từ đó, doanh nghiệp bắt đầu đo lường, số hóa, chuẩn hóa và cải tiến.
“Việc đo lường giúp chúng ta thấy được đích đến. Cách tiếp cận của ban lãnh đạo không bắt đầu từ nhận diện, chuẩn hóa, đo lường thì sẽ rất khó”, ông nêu kinh nghiệm.
Saint-Gobain thành lập tại Pháp cách đây 361 năm, có mặt tại 80 quốc gia và sở hữu nhà máy ở Việt Nam. Tập đoàn này sản xuất khung xương và tấm trần – tường thạch cao, tấm xi măng, sản phẩm chống thấm, keo dán gạch – chà ron…
Ngoài cơ sở ở Quảng Trị, ông Hải tiết lộ các nhà máy khác thuộc tập đoàn này đều đo lường lượng CO2 phát thải và có chỉ tiêu giảm. Từ chỉ tiêu giảm mỗi năm, công ty có những sáng kiến, dự án để thực hiện. Ông tự tin sớm có thêm nhà máy “NetZero” năm nay, tạo tiền đề sản xuất thêm nhiều sản phẩm carbon thấp.
Theo báo cáo “Vietnam Green Building Market Overview 2025”, đến hết năm ngoái, Việt Nam có 780 dự án được chứng nhận công trình xanh, tổng diện tích sàn hơn 18,6 triệu m2, vượt các mục tiêu trước đó.
Xu hướng này xuất phát từ việc các chủ đầu tư ngày càng quan tâm tới các chứng chỉ xanh như LEED, EDGE đến LOTUS. Không dừng lại ở các tòa văn phòng, xu hướng này lan sang cả nhà máy, mở ra cơ hội lớn cho vật liệu xây dựng carbon thấp.
“Các diễn biến hiện rất tích cực khi nhu cầu thị trường, tiêu chuẩn luật pháp, và vốn hỗ trợ chuyển đổi xanh ngày càng nhiều. Tất nhiên, doanh nghiệp phải có lộ trình rõ ràng”, ông Hải nhận định.
Link bài viết tại: https://vnexpress.net/cach-nha-may-tai-quang-tri-san-xuat-khong-phat-thai-carbon-5079803.html
