Kinh tế tư nhân được xem là động lực then chốt của nền kinh tế. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật chồng chéo, thiếu minh bạch và nguy cơ hình sự hóa quan hệ kinh tế đang kìm hãm sự phát triển. Việc hoàn thiện thể chế để biến pháp luật thành bệ đỡ là điều kiện tiên quyết giúp khu vực này bứt phá, hội nhập và phát triển bền vững.
Hiện, khu vực kinh tế tư nhân đóng góp tới hơn 67% GDP và tạo việc làm cho hơn 82% lực lượng lao động xã hội, cho thấy vai trò rất lớn của khối doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, thống kê năm 2024 cho thấy, Việt Nam có 21.600 doanh nghiệp (DN) giải thể, hơn 76.200 DN tạm ngừng hoạt động, trong khi số thành lập mới đạt hơn 100.000 DN. Nhìn qua, đây là dấu hiệu tích cực vì số lượng thành lập mới vẫn cao, nhưng nếu so sánh kỹ sẽ thấy bức tranh đáng lo.
Bên cạnh hạn chế nội tại, khu vực tư nhân còn đối diện thách thức hội nhập quốc tế. Những chuẩn mực ESG (môi trường – xã hội – quản trị) đã trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, không ít DN Việt vẫn coi ESG là “gánh nặng” hơn là cơ hội, khiến DN dễ bị loại khỏi sân chơi toàn cầu.
Đặc biệt, trong lĩnh vực phát triển bền vững, nhiều DN muốn đi theo hướng xanh nhưng chính sách chưa đủ mạnh để hỗ trợ. Bà Lưu Thị Thanh Mẫu – Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Phó chủ tịch Hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM chỉ ra: “DN Việt đang nỗ lực chuyển mình theo hướng tuần hoàn, xanh và bền vững để đáp ứng cam kết quốc tế. Nhưng chi phí đầu tư ban đầu cao, cộng với rào cản pháp lý chưa đồng bộ, khiến nhiều DN còn chần chừ”.
Phát triển xanh cũng cần được đặt trong chiến lược cải cách pháp luật. Bà Lưu Thị Thanh Mẫu kiến nghị: “Nhà nước cần có lộ trình bắt buộc công trình xanh ở một số phân khúc, đi kèm với ưu đãi thuế và tín dụng xanh, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây sẽ là chìa khóa để DN Việt không bị bỏ lại trong cuộc đua toàn cầu”. Nếu chính sách pháp luật đồng hành, DN sẽ mạnh dạn đầu tư dài hạn thay vì chỉ loay hoay ở ngắn hạn.
